Avala – Simbol Beograda i čuvar njegove istorije
Avala se uzdiže južno od Beograda, između grada i Šumadije, sa najvišim vrhom na 511 metara nadmorske visine. Iako nije visoka planina, njena istorijska i simbolička vrednost za Srbiju i Beograd je ogromna.
Ime Avala potiče od turske reči “havala” što znači prepreka ili stražarsko mesto, jer je planina vekovima služila kao prirodna odbrambena tačka.
Prirodne karakteristike
Avala je prekrivena bogatim šumama hrasta, graba, lipe i crnog bora. Biljni svet broji više od 600 različitih vrsta, uključujući i nekoliko endemskih biljaka poput avalske zvončice.
Od životinja, Avala je dom za srne, divlje svinje, lisice, zečeve i mnogobrojne vrste ptica. Zbog svoje bioraznovrsnosti, veliki deo planine stavljen je pod zaštitu kao Spomenik prirode Avala.
Planinom protiču manji potoci koji se slivaju ka reci Bolečici i Sitnici, a njeni šumski proplanci pružaju utočište za odmor i istraživanje prirode u neposrednoj blizini urbanog života.
Istorijski značaj
Avala je jedno od mesta najdublje utkane u srpsku istoriju. Na njenim padinama nalazila se srednjovekovna tvrđava Žrnov, koju su sagradili Rimljani, a kasnije dograđivali Srbi i Turci. Žrnov je 1934. godine srušen da bi na njegovom mestu bio podignut veličanstveni Spomenik Neznanom junaku, delo vajara Ivana Meštrovića – posvećen svim nepoznatim borcima poginulim za slobodu Srbije.
Na Avali se danas nalazi i prepoznatljivi Avala toranj, simbol moderne Srbije. Originalni toranj, izgrađen 1965. godine, bio je najviša građevina na Balkanu pre nego što je uništen tokom NATO bombardovanja 1999. godine. Novi Avalski toranj obnovljen je i ponovo otvoren 2010. godine, dosežući visinu od 204,5 metra, sa vidikovcem koji pruža nezaboravan pogled na Beograd i Šumadiju.
Tradicija i gastronomija
Avala i njena okolna sela čuvaju duh tradicionalnog srpskog gostoprimstva. Stara sela poput Pinosave i Beli Potok poznata su po očuvanoj seoskoj arhitekturi i tradicionalnim običajima.
Gastronomija ovog kraja obiluje domaćim specijalitetima: jagnjetinom sa ražnja, pečenim prasetom, domaćim hlebom ispod sača, kao i bogatim mlečnim proizvodima. Nezaobilazna je i domaća rakija, naročito šljivovica i dunjevača, koje su ovde pravljene na tradicionalan način.
Uživanje u domaćoj hrani, pod vedrim nebom Avale, uz pesmu i šum vetra kroz stoletne borove, jedno je od najautentičnijih iskustava koje Beograd i njegova okolina mogu da ponude.
